Rom. 1.14-15. Eg har ei gjeld.

Rom. 1, 14-15.

Her er ei ny side ved evangeliet. Det handlar ikkje berre om «Kristus for oss», men også om Kristus i oss og ved oss. Her er det det siste me skal ta fram. Somme er litt einsidige og tenkjer slik: Det er godt at eg er frelst og nokre av mine næraste. Elles er mange nok opptekne med å leva for seg sjølv og gjera det dei har lyst til. Her tenkjer eg ikkje på grove, syndige lyster. Her er heller sjølve det vanlege livet i fokus.

For Paulus sjølv var det ikkje slik. Han var misjonær av høg klasse. Han visste: Evangeliet måtte ut til alle i heile verda. Han visste at Jesus hadde sagt: Gå! Slik hadde han ikkje noko val. Han måtte ut på reis.

Til korintarane skreiv han om det slik: «Det er ein tvang som ligg på meg,» 1. Kor. 9, 16. Han ropa ve over seg sjølv om han svikta det kallet. Og her til romarane nyttar han eit anna bilete: Eg står i skuld. Og den måtte han betala. Og me kan då tenkja på fleire slag skuld, eller slik at me står i skuld til fleire. Det er fokus denne gongen:

1. Me har skuld til Gud.

Den erkjenninga må koma først. Elles ser me ikkje det andre så klårt. Og då er det slik at kvar synd me har gjort er ein gjeldspost hjå Gud. Og der er me alltid i underskot. Den gjelda er ubetaleleg. Synda er alvorleg, og den øydela mennesket. Alt i oss er smitta av synd, me vart slavar under synda, sjuke og gjeldsbundne. Me er åndeleg døde for Gud.

Jesus fortel ei likning som viser det. I Mat. 18, 23 er sagt at ein mann hadde 10.000 talentar i skuld. Det vil tilsvara om lag 200.000 arbeidsår. Det seier seg sjølv at ingen kan betala det. Ein kan og omrekna det til pengar – over  50 milliardar kroner. Det er ei botnlaus gjeld hjå Gud.

Ei viktig sak her er at alle er slik. Gud skil ikkje på små og store syndarar. Han vil visa oss at synda uansett er alvorleg. Og difor er me allereie fortapt ni oss sjølve.

Når eit slik menneske høyrer og trur dette: «For vår misgjerning ble han knust --- du gikk for meg en blodig sti og jeg som skyldig var, slapp fri,» då rann ein ny dag. Dei fekk sjå at Paulus skreiv noko stort om dei: Jesus strauk ut skuldbrevet mot oss, Kol. 2, 14. Ja, då vart syndaren sett fri. Han vart ein kristen, og livet med Gud tok til – av nåde og i fridom.

2. Ei ny skuld.

Då me vart frelste, kjende takk til Gud for kallet og nåden og alt det Gud gav oss. Alt var av nåde, Ef. 2,8. Det tyder gratis og utan vår forteneste. Og då kom spørsmålet frå Salme 116,12: Kva skal eg gje Herren att? Slik tenkjer ofte Guds born. Og me syng: Hva skal jeg gi til min Frelser?

Dette er litt av det nye sinn: Takk for frelse og fridom. «En evighet blir ei for lang til ham å prise med min sang.»

3. Meir skuld.

Det var godt at me vart frelste, det er ei fin oppleving. Men snart kom tanken: Dette evangeliet gjeld alle. Andre må få høyra og koma til Frelsaren. Det er mi eiga slekt, bygda vår og landet. Ja, me les i Bibelen: Til endane av jorda. Apg. 1,8,

Mange har ennå ikkje høyrt, og dei døyr uvitande. Det blir ein tung sekk å bera for oss som trur. Eg spurde ein misjonær for mange år sidan: Kva er eit misjonskall? Og han svara: Det er noko eg ikkje kjem forbi.

Bibelen har også ord om desse unådde: Freds veg kjenner dei ikkje. Rom. 3, 17. Og: Heidningane som ikkje kjenner Gud. 1. Tes. 4, 5. Det er millionar av dei i verda. Kunne me sett dei samla, ville det blitt eit useieleg sukk og rop til Gud for dei. Nå kan me berre førestilla oss dette i tanke og sinn.

Men du og eg som kristne kjenner Han, og det sæle evangelium. Skal dei få høyra det, må det bli ved oss.  Det såg Paulus, og vitna om det her. Han står i skuld til grekarar og barbarar – det er heidningar av alle slag. Og han har skuld til vise og uvise – Det står ikkje på utdanning og kunneskap eller vit og forstand. Evangeliet kjenner ingen grenser. Og det gjer heller ikkje misjonen.

4. Er me villige?

Paulus seier: Difor er eg for min del villig. Han er rede til å gå alle stader. Ja, han ynskjer det (NO 78). Og her kjem han med ei interessant utsegn. Han ynskjer å møta dei kristne og verta oppbygd saman med dei, v. 12. Det er ein fin tanke. Det heilage samfunnet strekkjer seg ut til alle kristne, også dei me ikkje kjenner.

Dinest kjem det noko meir i v. 13: Han vil dei skal vita at han har tenkt på dei i lang tid og planlagt å reisa til Rom. Så opplevde han som me og gjer at noko kom i vegen. Han seier ikkje kva det var, men han vart hindra. Og så kjem den eigentlege grunnen til at han vil til Rom: «Også hjå dykk ville eg gjerne hausta noko frukt av arbeidet mitt.» Då tenkjer han på nye kristne, nyfrelste heidningar som kan vinnast ved hans forkynning og arbeid. Han ser etter det. Det er ikkje galt å ynskja frukt av arbeidet.

Kallet til oss gjeld ikkje berre Rom. Det gjeld Norge, Kina, Afrika – og alle andre land. Lat det bli alvor i vår sjel: Utan evangeliet er dei evig fortapte. Lat det trengja inn i oss: Nå er det nodetid, Guds sol skin på jorda. Og me har så litre frukt av livet vårt.

David sa: Kongen sitt ærend har hast. 1. Sam. 21, 8. Og nokre spedalske kom til syrarleiren og fann mat og sa: Dette er dagen då me kan bringa ein god bodskap. Det var dei spedalske som fekk oppdraget.

Lat Jesus få tenna ein brann: Nokre må bli frelst i år! Det er nøden.

Gi meg ditt ømme frelsersinn for slektens sorg og hram…

.

Overtydd om - Rom. 3, 28.

Rom 3, 28.

Dette verset kan me sjå på som ein konklusjon på det han har skrive tidlegare. Spørsmålet er korleis eit menneske kan bli frelst. Det står det mykje om i Bibelen. Og det kan seiast på fleire måtar utan at dei treng å motseia kvarandre.

Og Paulus er ganske sikker på at han talar rett. Om denne saka er det ikkje tvil. Her kan me seia at Luther liknar litt på han. Også han slår denne saka fast utan diskusjon eller tvil. Det var vel om me og hadde noko av det. Ei tvilande og vinglande tru har lite kraft i seg.

Me tenkjer her på første setning i verset: Vi er overtydde om… Bibelomsetjingane kan variera noko her. I 1930 og -38 bibelen er det slik: Vi holder for/ vi held fyre. Bibelen Guds ord omset det slik: Vi holder fast på… Og i den siste 2011-Bibelen står det slik: Vi hevder at.

Alle desse uttrykka kan me skjøna slik at det ligg ei overtyding bak: Ut frå Guds ord må det vera slik. Derimot er eg ikkje glads for uttrykket i 1978-omsetjinga: Vi meiner at… Guds frelse har ikkje noko med vår meining å gjera. Det gjeld heile tida Guds meining. Og den tyske tolkaren W. F. Besser skriv om dette slik: Det er grunngjeve i Guds frelsesord og gjerning og byggjer på Guds nåde og forteneste.

Og ut frå dette kan me seia: Me er overtydd om og kjem difor ikkje bort frå det Gud har sagt. Og eigentleg er det godt å vita at frelsa er noko fast og sikkert. I verda er det mykje uvisse om mest alt. I den bibelske læra kan me trekkja fram fleire sider med er overtydde om på denne måten:

1. Gud skapte alt.

Det ser me alt i det første verset i Bibelen, 1. Mos. 1. Og det vert teke opp att i Joh1,1f. I Salme 33 vers 6 og 9 finn me og fine vers om dette. Mennesket er Guds finaste handverk, eit meisterstykke av Gud som ingen vitskapsmann kan gjera etter han. Og me vart skapte ved ei særskilt handling av Gud, ikkje som ei utvikling av det som alt var til. Her vil me som kristne hevda at Darwin tok feil, o9g det gjer også evolusjonslæra hans i vår tid. For dei avset Gud.

Etter Bibelen er det Gud som har gjort alt og med det eig han også alt og alle. Han styrer over verda og har rett til oss menneske. Men menneske fekk ein «fri» vilje til å lyda Gud eller å fornekta han. Adam og Eva gjorde det siste.

Men skapinga var ikkje tilfeldig, men etter ein plan. Og Han skapte menneska i sitt bilete, og tyder enkelt nok at dei var så fullkomne som eit menneske kan vera. For det var Gud som handla sjølv om me ikkje kan skjøna alt til punkt og prikke.

2. Synda er ein realitet.

I den første boka i Bibelen kap. 3 ser me korleis det hende. Synda kom inn i verda ved slangen si freisting og menneska sin ulydnad. Det var starten. Men me ser det også kva dag – på TV, i aviser, i ord og gjerning der me møter menneske. Her er mykje vondt i verda. Og det stammar frå syndefallet.

Så merker me også at synda er inne i oss – alle. Det øydelegg livet for mange. Om folk lever i denne synda og gjer opp med Gud, går die mot fortapinga. Det er den visse avslutning på livet utan samfunn med skapar og frelsar.

Og Bibelen slår fast at alle har synda. Ingen kjem difor unna Guds dom. Rom. 3, 23. Me står skuldige innfor Gud av di me sjølv har våre ulydig mot Han, v. 19. Og me må vera merksam på at all synd er mot Gud og ikkje berre mot menneske. David fekk sjå det då han synda så grovt med Batseba: Mot deg åleine har eg synda, Salme. 51, 6. Det var nok Gud som viste han det då han erkjende.

Me kan seia med salmediktaren: Jeg står for Gud som allting vet og slår mitt øye skamfull ned. Jeg ser min synd, at den ser stor i tanker, gjerninger og ord… Då er me overtydde om at synda er alvorleg.

3. Eg er udugeleg.

Det er den neste overtydinga. Og her må Gud arbeida mykje med oss for å via oss det. Det ligg i oss at me vil klara oss sjølve. Me er som born som seier: Eg skal gjera det, eg kan…

Guds Ande arbeider på å føra oss til erkjenning av at me aldri blir gode nok. Men me prøver å gjera så mykje me kan og trur at det skal hjelpa oss til himmelen. I bibelsk språk er det kalla lovgjerningar. Det er ikkje alle slags gjerningar. Det er slikt me gjer for å bli frelst. Det er god moral, mykje bøn, hjelpearbeid både heime og i andre land. Kan ikkje det hjelpa meg til å bli ein kristen? Vil ikkje Gud sjå med blide augo på meg når eg gjer noko godt? Kan eg ikkje då venta å få ein himmelbillett?

Den Heilage Ande må nok arbeida mykje på deg som har det slik. Han vil visa deg at i dette er du og alle andre duglause. Me kan ikkje hjelpa Gud. Det nyttar ikkje med offer og arbeid og iver for Guds sak. Det hjelper ingen til himmelen.

Paulus hadde prøvd det – som farisear. I Fil. 3 reknar han opp fleire gode sider ved seg sjølv og trudde at det var nok. Han seier til og med at han var lytelaus i rettferd etter lova. V. 6. Slik tenkte farisearane på hans tid, men dei tenkte feil. Hans ei9ga rettferd var ikkje nok.

Luther gjorde noko av det same. Han pinte seg sjølv, reiste til Roma og gjekk opp ei trapp (Scala sancta) med mange bøner. Men han fekk ikkje fred i hjarta. Det skreik i han: Korleis skal eg få ein nådig Gud? Lenge levde han i denne villfaringa. Til siste måtte han og alle me som vart frelst siga i kne og sanna: Eg maktar ingen ting i dette. Eg kan ikkje bli frelst, døra er stengd for meg. Du er sæl om du om du vert overtydd om det. For då kjem det neste:

4. Trua.

Trua kjem, seier Bibelen. Men korleis? Ikkje ved å høyra det menneska seier. Rom. 10, 17 seier det klårt: Trua kjem av forkynninga, ved Kristi ord. Etter vers 16 er det evangeliet. Men det er altså Kristus som kom med evangeliet, hans ord og gjerning er evangeliet. Dette er veldige ord med himmelsk kraft. Svensken Erik Bernspång seier: «Ei sann tru kan berre bli fødd ved evangeliet, budskapet om Jesus Kristus.»

I praksis skjedde det gjerne slik: Du såg til slutt at du ikkje kunne gjera noko til frelse. Det såg mørkt ut og du gav opp all von. Så høyrde du eller las om Jesus som ville og kunne frelsa syndarar. Du fekk høyra at han hadde gjort det du skulle og betalt di syndeskuld hjå Gud. Ordet om Jesus traff deg og du skjøna: Hvis dette er sant, er eg likevel frelst. Du hadde sleppt trua på deg sjølv og feste di lit til det Jesus var og sa og hadde gjort. Der var frelsa.

Luther seier noko om dette i Romerbrevskommentaren: Apostelen lærer altså at eit menneske lever berre ved trua si og tillit til Gud, og ikkje av gjerningane sine, men aleine av Guds barmhjertighet. Og: Me trur fast og sikkert, ja me veit, me er overtydd ved Ordet, at syndarane er rettferdige ved tru.

Berre Gud kan frelsa, utan vår hjelp. Me er alle som røvaren på krossen. Han ber oss om å ta imot Jesus, Joh. 1, 12. Det er å tru. Det er å overgi seg til Gud.

Mi frelsesvisse er då ikkje det eg kjenner eller føler eller opplever eller gjer. Mi visse om frelse er Jesus. Den danske prestedottera song slik før ho døydde:

Å tro, det er å legge seg end ved korsets fot,

Og begge armer strekke sin Herren Kristi imot.

Alt dette kan me tru og ta imot av di me som kristne er overtydde om at Bibelen talar sant og er Guds heilage ord. Der finn me vår frelsesgrunn og der er mat for sjela livet ut. Heilt til den dagen Han kjem att og kallar oss heim. Amen.

Stormakt.

Den sterkaste stormakt!

Det var midt på 1950-talet, og folk var mykje opptekne av atomkrafta og bombene dei kunne laga. Det var kaldt krig mellom stormaktene i aust og vest. Ein misjonær talte då i Oslo på eit misjonsmøte. Han talte om bøn til Gud og sa: Det er den sterkaste stormakt i verda.

  I salen sat ein redaktør, Trygve Bjerkrheim. Han gjekk heim og sovna. Midt på natta vakna han med tanken: Den sterkaste stormakt! Kva var det? Då stod songen for han og han skreiv ned orda: Det er makt i de follede hender. To vers vart skapte den natta.

  Ein frelsesoffiser (Linderud) fekk sjå songen, og han gjekk opp på kontoret til Bjerkrheim og sa: Det manglar eit vers. Du må skriva noko om dei som ber for borna sine. Og det vart vers nr. 2: Du som ber for ditt barn, dine kjære…

  Songen står i fleire songbøker og vart mykje brukt, også i NRK ei tid. Her traff diktaren ei nerve hjå folket. Det er svar underveis, står det i koret.

                   Nils Dybdal Holthe

Pinse.

Kva tyder PINSE

Nå er det pinsehelg, eller kvitsunn som det eigentleg heiter på nynorsk. Det er den siste av dei tri store kristne helgene me har i året: Jul, påske og pinse. Den første talar om Jesu kome, den andre om Jesus død og oppstode. Den siste er Anden si høgtid. Den heilage Ande hadde nok vore på jorda frå skapinga av, som det står i 1. Mos. 1, 2. Litt enkelt kan me seia at før pinse kom Anden i spesielle situasjonar og til einskilde menneske. 

I pinsehelga (Apg. 2) hende det så noko heilt radikalt nytt. Det vart som ein ny tidsalder åndeleg tala. Nå vart ikkje lenger Anden så spesiell, nå vart han ålmenn på den måten at han kallar alle og vil bu hjå alle. Og så er han Jesu representant på jorda.- Han var talsmannen som Jesus skulle senda då han sjølv drog heim att til sin himmel. Der ventar han forresten på oss. 

For å bli med i det himmelske, heilage koret må me altså fylgja det kallet som Anden kjem med. Han kan nytta andre menneske som minner deg om det evige, eller han talar gjennom ei bok eller eit blad du les. Han kan til og med koma til deg i einsemnd, ved nattetid eller når du er ute på ein spasertur. Då får du tankar om at du gjerne vil til himmelen, og at det hastar å gjera seg klar. 

I den situasjonen er det viktig å vita dette: Det er berre gjennom Jesus Kristus du kan bli med på himmeltoget! Det er han som er frelsar og ingen annan. Kvifor skulle han elles lida og døy ein slik smertefull død som han opplevde i påskehelga? Difor er pinsen eit ekstra kall til frelse. Vil du ikkje gjera deg klar nå? Det kan du gjera ved å erkjenna di synd, be Gud om nåde og tilgivelse og så festa di tillit og tru til det Jesus gjorde på krossen for oss. Då sona han synda og slik opna ein dør til himmelen.

Nils.

Frelsens grunnlag

Når vi skal bygge hus, er det selvsagt og nødvendig med en grunnvoll. Og den må være god og solid. Frelsen har også en grunnvoll. Det er Jesus og hans frelsesverk for oss. Når vi tror på Jesus som vår eneste redningsmann, har vi begynt å bygge vårt liv på en trygg grunn. Den står i alle stormer her i livet. Og enda bedre: Den står i den siste store strid når vi skal ut fra livet her i verden og inn i det himmelske rike. Vår kristne tro er avhengig av Jesus. Det er bare der vi får fred i sjelen og syndenes forlatelse. Der får vi også et nytt håp for evigheten.

Grunnlaget er altså det Jesus gjorde på korset. Da døde han for våre synder. Han gjenopprettet syndefallet slik at alle mennesker kan få det rette med Gud. Men vi må ta imot. Frelsens kommer av seg selv om vi venter hele livet.

Å ta imot er å tro. Og troen kommer ved å høre evangeliet forkynt. Når Guds ord om Jesu død og forsoning blir forkynt igjen og igjen, skapes troen i vårt liv. Da gjelder denne sangstrofen:

Å tro det er å takke, Guds vei er nådens vei

Går tidt det oppad bakke, Gudsbarnet klager ei.

Slik skrev prestedattera Emilie  Thorup i Danmark før hun døde året etter.

Og det kan også vi synge i troen.

Nils Dybdal Holthe.

8. mai. Fridom.

Fridomsdagen.

I desse dagar er det minne om fridomsdagen i 1945. Krigen var slutt. Den dagen hugsar eg godt. Far hadde vore i Osen. Heime sette han sykkelen frå seg og kom bort til oss gutane som prata med drengen, han Per. Du kan ta fri i dag, sa far til han, for nå er landet fritt!

  Så stort var det for dei vaksne. Me små skjøna ikkje så mykje av det. Men det var klårt: Noko stort hadde hendt. Seinare har eg tenkt på det mange gonger. Og nå høyrer me stadig om folk som er i krig, som lir og døyr. Somme er på flukt frå land til land. Alle søkjer ein trygg og fri stad.

  Då kjem også tanken på ein annan fridom. For me har ikkje berre strid mot ytre krefter og menneske. Det er noko vondt inne i oss også. Me har alle høyrt om folk som let vondskapen koma ut og øydeleggja for andre. Men me har alle noko i oss. Då har eg lese om ein som sa: Får Sonen gjort dykk fri, vert de retteleg frie. Det er ein hovudtone i den kristne bodskapen om Jesus som Frelsar. Og det er stort.

(Ord for dagen 7. mai 2015.)

Kopervik jubileum 2014.

NDH.

1814 og 1914.

2014 er viktig –og mange årstal før. Tenk på 1814 med grunnlova og 17. mai og fridom. Og same år vart Hans Nielsen Hauge frikjend etter ti år med dom over seg. Han sat ikkje i fengsel heile tida, men dommen låg over han.

Og tenk på 1914 – ein verdskrig braut ut, som varde til 1918. Og i 1914 bygde dei Panamakanalen, og båtar kunne gå rett gjennom Amerika frå Stillehavet til Atlanterhavet. Same år bygde dei bedehus på Ådland.

Dette året hadde og Frelsesarmeen verdskongress i London. 130 salvasjonistar reiste frå Canada med båten «Empress of Ireland». Utafor Skotland rende ein (norsk) båt på skipet og mange omkom. M.a. salvasjonistar.  Då vart denne songen skriven: «De kommer fra øst og vest, de kommer fra syd og nord…». Det var ein ung svensk frelsesoffiser som skreiv han.

Og i tillegg: Misjonshuset på Stangeland vart bygd. Men noko hadde hendt før – det må me ta med her.

Bakgrunn.

Me spør nokre gonger om grunnen til at noko skjer. Den finn me ofte i tida før. Det som hender mellom oss påverkar ettertida. Det er sjeldan at noko kjem dalande ned over oss frå himmelen. Noko har hendt før.

I kristen samanheng er det ofte vekkingar som ligg bak både skular og bedehus og misjon. Det treng ikkje alltid vera store vekkingar som grip heile landsdelar. Det er gjerne nokre få brennande hjarto som set i gong. Metodistvekkinga i England på 1700-talet er eit døme på det. Nokre få studentar ved universitetet i Oxford kom saman og las regelmessig i Bibelen etter ein plan og metode. Brørne Wesley var mellom dei – og ei ny vekking kom over England og Amerika.

Tida før Misjonshuset her var og prega av åndeleg vakning og vekking. Det er ein viktig grunn til at huset vart bygt.

Vekkingar.

Oftedals-vekkinga i 1870-71 var ei slik oppvakning mellom folket på Karmøy. Lars Oftedal var vikarprest i Avaldsnes der store ting hende. Og vegen var kort til Kopervik. Mest heile Karmøy var med i denne vekkinga. Eit ytre resultat var bedehuset Karmel i Avaldsnes i 1878.

12-14 år seinare var det ei ny stor vekking i Karmøy. I 1885 kom lekpredikantane Thormod Rettedal frå Sør-Rogaland og Andreas Nilsen frå Jelsa. Den siste var bakar og handelsmann i Kopervik. Før han vart kristen, spela han til dans med ufrelst ungdom og levde som verdsleg. Då Gud fekk bøya han, knuste han fela og vitna om sitt nye liv der slikt ikkje lenger hadde plass. Nå var livskallet hans å vinna menneske for Gud. Vekkinga gjekk over store delar av Karmøy, fortel J. Straume. Men det kom fleire vekkingar. Rettedal kom attende til Kopervik i 1892 og nye kom med. Det var han som fekk i stand den første kvinneforeininga for Kinamisjonen her.

      Nå stig Maren Olava Simonsdt frå Skudenes fram, ho var f. 1865 d. 1956. Ho tente i Stavanger og seinare i Kopervik. Men ho hadde det vondt og visste ho var ein syndar. Ho las boka "Naaden og Sandheden" (av V. P. Makay) og fekk sjå vegen ut or trelldomen. Men ho våga ikkje å tru det avdi ein ikkje-lutheraner hadde skrive boka, seier ho. Så las ho i Galaterbrevet kap. 3 og vart fri og løyst: Den rettferdige skal leva ved tru.

      Maren vart gift med Ole Johan Olsen Lilleås frå Vikøy i 1890. Han var skipsbyggjar i Kopervik d. 1951. Dei ville begge arbeida for misjonen. Det gjekk ikkje så glatt alltid. Folk ropa "kinesarane" etter dei då dei gjekk til møta. Årsrapporten for 1894 viser og at dei har vore motlause: "Grunnet liten tilslutning føler vi oss ofte nedstemte og kolde og slik trenger (vi) til flittige forbønner...)" Men dei heldt fram med arbeidet, og i misjonsbøssa la dei "nogle ører efter enhvers evne". I denne tida var det ikkje snakk om dei store gåvene.

      I 1902 kom endå ei vekking, ved Røisland. "Heile Karmsund stod i loge," seier Straume. Då bygde dei m.a. bedehus på Stokkastrand.

      Og i 1910 kom Daasvand, på seinsommaren. Han sette seg på ei tropp med koffert og gitar. Mannen kom ut og Daasvand sa: Trur du eg kan spele ein song her? Ver så god, det er mi trapp, sa mannen. Ein stor barneflokk samla seg kring han. Dei fylgde med til bedehuset, og vekkinga tok til mellom unge og eldre. Då det vart kjent at Daasvand var tilhengar av fri nattverd, stengde dei bedehuset for han. Men vekkinga heldt fram i heimane. Johannes Solheim var og med, han var bror til Gustav Nielsen som og var talar.

      Om hausten 1912 var Johannes Dåsvand over 2 månader i byen. Han skreiv i Kineseren om det slik: "Jeg fikk lyst til å sende noen linjer fra krigsskueplassen." Han seier det er et herleg arbeid å tala Guds ord. Men i Kopervik "har vært nokså trange forhold i religiøs henseende, men det lysner, og derfor er vi glade. Når Gud lukker opp, kan ingen lukke til. Her har været vekkelse særlig blant ungdommen og flere har overgitt seg til Gud." Og han komkluderer med dette: "Arbeidet for Kinamisjonen går fremover her på Karmøen." Han var optimist.

Nytt hus.

I 1914 var tida komen. Lilleås var ei drivande kraft også nå. Dei samla material og huset vart reist sumaren 1914. Dei kalla det «Emmaus» etter Luk. 24 der Jesus tala med to læresveinar på vegen til byen Emmaus. Til dagleg heiter det «Stangeland Misjonshus».

Predikant og lærar Peder Vagle skreiv brev til Brandtzæg 7. oktober 1914 om at han og Knut Rettedal hadde vore i Kopervik på møte. Søndag 4. okt. vart det vigsla (det var i går!) der misjonær Seyffarth, Rettedal og Mugås var med. Det er hundre år sidan.

Eigedomen vart skyldsett 24. nov. s.å. og skøyte frå Simon Stangeland tinglest 15. juni 1915. Pris 400 kr. Men grunnreglar for huset kom ikkje før i 1919. På sumartinget 15. juni 1915 kom eit interessant tillegg (som var vedteke alt 30. jan.): «Hvis bygdeveien skulle omlegges,  skal veigrunnen tilfalle den solgte grunn således at  adkomst til misjonshuset ikke sperres.» Og vegen er endra og går nå nærare lensmannskontoret. Denne setninga i tingboka gir altså misjonshuset rett til vegen. 

      Alfred Hagnor i Indremisjonen stod i vekking i 1918, då stod Kopervik i "lys lue". Det var og vekking i 1926-27 og i 1932-33. Under krigen var det stor vekking ved Robert Karlsen.

      ---

Under krigen tok tyskarane huset og nytta det til lagerplass. Då måtte dei og ha møte i heimane. Ingen av dei gjekk i kyrkja då av de det var ein NS prest der som folk ikkje hadde tiltru til.

Ny vekking.

      Vinteren 1957-58 gjekk ei stor vekking over Kopervik. Elise Oftedal har skrive ei interessant prosjektoppgave om den, som ho kalla: "Den siste store vekkelsen i Kopervik". Nå når århundre renn ut, ser me faktisk at den tittelen var profetisk. Det vart den siste store vekkinga i byen.

      Det tok til med ein evangelisk aksjon i kyrkja i Kopervik søndag 3. nov. 1957 med mottoet: "Kristus kaller". I 50-åra var det vanleg med evangeliske aksjonar fleire stader i landet - dei første aksjonane vart haldne i Oslo og Austfold hausten 1955. Talar i Kopervik var res. kap. Leif Winsnes.

      Aksjonen varte lenger med fleire einskildmøte, utan mykje synlege resultat.

      Onsdag 15. januar 1958 tok så ein ny "aksjon" til, denne gong med den glade bakaren frå Sauda, Arne Aano, og evangelist Arne Helseth-Dyrseth som talarar. Dei var svært ulike av legning, men begge hadde eit brennande ynskje om at folk måtte bli frelst. Slik utfylte dei kvarandre.

      Aano sang og vitna, Helseth-Dyrseth gjekk i djupna i Guds ord og førde dei nyomvende inn i Ordet. Men dei stod i 14 dagar før noko spesielt hende. Dei byrja på Stangeland Misjonshus, men måtte etter kvart flytta over til bedehuset og kyrkja. Folk samla seg i store flokkar.

      Etter det siste planlagde møtet sa ein til Aano: "De får ikkje lov å slutta nå. Her er så mykje som står på spel!"

      Møta heldt i alle høve fram utover vinteren og våren. 50 møte vart det i alt, siste møte vart søndag 1. juni. I mars tok dei offerveka for Indremisjonen slik det har vore vanleg i kristent arbeid mange gonger. Me veit ikkje kor mange som "kom med" denne gongen. Men mange unge ektepar og eldre vart omvende, både gifte og ugifte. Og dei kom frå eit større distrikt, både frå Karmøy, Haugesund og Tysvær o.a.st.

      Vekkinga i Kopervik er blitt eit omgrep. Då var det det hende! Gud var i Kopervik.

      I 1974 var også Aano her og nokre vart omvende til Gud.

I tida etter vekkinga har arbeidet gått vidare med møte om søndagen og nokre møteveker i året. Her har vore fleire foreiningar både for born og vaksne¨.

MEN: Protokollen for Stangeland misjonshus er noko spesiell. Den tek til i nov. 1919 og er framleis nytta. Frå byrjinga har dei ført han som eit dagsregister med kolonner for dato, møteslag, møtetid,  talar og kva forening eller møte dei har hatt fram til 1980 med få avbrot. Det er ei nokså unik kjelde om misjonsarbeidet her i krinsen og kan nyttast til mange granskingar.^[i]  Tala syner sider ved misjonsarbeidet som me knapt hadde hatt på anna vis. Ein del av dette “veit” me avdi me har høyrt det, men her er meir handfaste prov i skriftleg form. Nokre få tal tek me med:

       I 30-årsperioden frå nov. 1919 til nov. 1949 har dei hatt 1600 offentlege møte, i snitt er det 53 møte pr. år. I tillegg kjem 145 nattverdmøte, 84 bibeltimar, 14 stemne og 138 basar-møte og 15 utlodningar. Dette siste er interessant. Basaren gjekk over fire-fem kveldar, ja, opp til seks basarkveldar var det. Ofte hadde dei ny  talar for kvar kveld. Nokre år hadde dei og søndagsskule - i alt 181 møte frå jan. 1926 til des. 1933. Korleis det gjekk seinare er ikkje notert. Saman med foreningsmøta og småmøta hadde dei over 4500 møte i desse 30 åra, dvs 150 møte for året.

       Dei møta som elles dominerer, er kvinneforeningane. Her har me eit godt døme på at foreningane har bore arbeidet oppe i tunge tider så vel som i gode dagar. I alt er notert 1255 foreningsmøte. Men det er mogeleg at ikkje alle foreningane er med her. To hovudforeningar skil seg ut: Den gamle kvinneforening og De unges misjonsforening. Den siste heldt på nokre år i byrjinga av perioden, men seinare kom Den unge kvinneforening, truleg som framhald av De unges misjonsforening. Eg har slått dei to saman her. - Her kan me stilla spørsmålet: kven av desse to foreningane hadde flest møte og heldt ut lengst i t.d. sumarferiar? Dei unge eller dei gamle?

       Svaret er eintydig i dette materialet: Dei gamle hadde 890 møte i perioden, medan dei unge hadde 341. Dei gamle hadde sine møte lenger om sumaren og denne foreninga var stødig og trufast gjennom heile denne generasjonen. Kor vidt det er typisk, skal vera usagt. Dei prøvde med ein mannsforeninga - berre tre møte er notert. Tosao hadde sju møte, men hadde fleire basarar. Det er ikkje sikkert at alle deira møte er notert i protokollen (dei kan ha vore privat).

       Perioden omfattar både den siste verdskrigen og depresjonstida i 1920-og 30-åra. Under krigen vart huset teke av tyskarane, og misjonsfolket måtte ut. Då hadde dei møte kring i heimane, frå febr. 1942 til mars 1945. Ved møtet 29. mars  1945 er notert: I Misjonshuset. Då har dei fått det att.

       Eit anna spørsmål er: Kva predikantar har dei nytta? Misjonshuset har fridom til å kalla sine eigne  talarar, sjølv om krinskontoret sender ein del. Det første me skal notera oss her er at misjonsfolket samlast utan  talar til småmøte. Då er notert: Ved “Vennene”. Heile 1291 slike møte hadde dei i tillegg til dei 1600 som er omtala før. Det viser at dei både hadde trong til å samlast om Guds ord og bøn, og at dei tok initiativ og var “myndige” nok til å gjera det.

       Likevel hadde dei mange predikantar, både frå misjonen og utafrå. Den som ut frå dette materialet har  tala mest, er Adolf Bjerkreim. Han er notert med heile 101 møte som 1.  talar. I tillegg var han her sju møte saman med andre som 2.  talar. For dette er typisk i førkrigstida: Dei var ofte to-tre  talarar på møta. Til samanlikning var Brandtzæg her berre ein dag, det same var Vågen. Andre “stortalarar” var misjonær Chr. Oftedal med 57, A. Kallestein med 56, Sven Foldøen med 51 og David Liknes med 35 møte. Fredr. Foldøen var bror til Sven, og han  tala her ved ni møte.

       Mitchell hadde 57 møte og McKinnon 47 - dei var representantar for dei såkalla “Plymouth-brørne”^[ii] frå Skotland. Hausten 1924 stod Alex. Mitchell her frå 26. okt. til 8.des. Mest heile tida hadde han to bibeltimar dagleg. Etter det vart det uro, truleg på grunn av læra. Fleire gjekk ut or styret, og på medlemsmøte 22. jan. 1925 vart ny formann og nestformann valde - Ola Vorrå og Ole Lilleås. Det var misjonær Seyffarth som kalla saman til dette møtet.

    

Men det har stilna litt. Folk som høyrde til huset og brann for Guds rike og Kinamisjonen har døydd eller flytt bort. – men kallet står fast. Mange eller få skal ikkje verka inn på det. Gud vil at alle skal bli frelste, og han treng vitne og sendebod her i verda. Dette Misjonshuset er eit slikt sendebod i dette området. Difor må arbeidet halda fram – til Jesus kjem att.

Vil du vigsla deg til arbeidet og bruka tid og kraft i tenesta?

---

[i] Eg har lagt inn alle møta frå 1919 til 1949, i alt 4542 møte og samlingar, på database. Dette er grunnlaget for tal som er nytta i teksten.

[ii] Sjå om dei i boka til Kjell Dahlene: "Plymouth-Brethren" i norsk kristenliv. Eige forlag 1983.